Metodologia: prognoza i atlas

Prognoza grzybowa

Dla każdego z 380 powiatów wybieramy punkt w jego granicach (z Państwowego Rejestru Granic GUGiK) i dwa razy dziennie pobieramy z Open-Meteo dobowe dane pogodowe: opad, temperaturę średnią, minimalną i maksymalną oraz wilgotność wierzchniej warstwy gleby (0–10 cm). Bierzemy 35 dni wstecz i 7 dni prognozy. Z nich liczymy indeks warunków do owocnikowania w skali 0–100 na dziś i kolejne 6 dni.

Wzór

indeks = (A × B_bramka + C × B_bramka + B − D) × S

A. Wilgoć długookresowa (0–45 pkt)

Połowa: średni opad dobowy z ostatnich 26 dni, od 1 mm/dobę (0 pkt) do 3,5 mm/dobę (pełna pula). Druga połowa: wilgotność gleby 0–10 cm, od 0,14 do 0,32 m³/m³. Okno około miesiąca i liniowy wpływ opadu pochodzą z dziesięcioletnich obserwacji owocnikowania borowika szlachetnego; średni opad 2–4 mm na dobę zbiegał się tam z wysypami.

B. Temperatura (0–30 pkt)

Średnia temperatura z ostatnich 20 dni. Jesienią pełna pula przy 10–15 °C, zero poniżej 5 °C i od 21 °C. Latem (czerwiec–sierpień) przesuwamy przedział na 12–18 °C, bo kurki i letnie borowiki owocują w cieplejszej pogodzie (to założenie redakcyjne). Gdy jest zimno, punkty za wilgoć (A i C) mnożymy przez bramkę od 0,3 do 1, bo mokry, ale zimny las nie owocuje.

C. Impuls deszczowy (0–25 pkt)

Dni od ostatniego obfitego deszczu (co najmniej 15 mm w ciągu 3 dni): 0–1 dni: 5 pkt; 2–5 dni: 15 pkt; 6–14 dni: 25 pkt; 15–21 dni: 15 pkt; później 0 pkt. Maślaki, koźlarze i kurki pojawiają się zwykle kilka dni po deszczu, borowiki po 6–10 dniach, a leśnicy mówią o 10–14 dniach po obfitych opadach.

D. Kary

Przymrozek w ostatnich 3 dniach: −10 pkt (do 0 °C) lub −25 pkt (do -3 °C). Upał w ostatnich 5 dniach: −10 pkt (od 27 °C) lub −15 pkt (od 30 °C). Susza: −10 pkt po 7 dniach bez deszczu przy suchej glebie.

S. Pora roku (mnożnik)

styczeń 0,08, luty 0,08, marzec 0,15, kwiecień 0,3, maj 0,35, czerwiec 0,7, lipiec 0,75, sierpień 1, wrzesień 1, październik 1, listopad 0,7, grudzień 0,2. Wartości zmieniają się płynnie między miesiącami.

Skala

• Brak warunków: 0–20
• Słabe warunki: 21–40
• Średnie warunki: 41–60
• Dobre warunki: 61–80
• Wysyp: 81–100

Ograniczenia

• Najdokładniejsze liczby (okna 20 i 26 dni, optimum ok. 13 °C) pochodzą z jednego badania jednego gatunku w lesie bukowym w Niemczech (preprint bez recenzji). Inne badania pochodzą z Hiszpanii, Japonii i Kanady, więc traktujemy je jako kierunkowe.
• Progi kar, impuls deszczowy i mnożnik sezonu to reguły redakcyjne, nie wyniki badań. Będziemy je stroić, porównując indeks ze zgłoszeniami grzybiarzy.
• Punkt pogodowy reprezentuje cały powiat; w górach i dużych powiatach warunki mogą się mocno różnić.
• Model potrzebuje 27 dni historii; dane historyczne to analizy modelu pogody, nie pomiary ze stacji.

Atlas grzybów

Atlas obejmuje 67 gatunków. Każdy opis powstał na podstawie co najmniej dwóch źródeł (łącznie 244 odnośników): polskich atlasów i opracowań (m.in. grzyby.pl, Wikipedia jako punkt wyjścia), First Nature, materiałów sanepidu i GIS, Medycyny Praktycznej oraz tekstów aktów prawnych. Listę źródeł znajdziesz na dole strony każdego gatunku.

• Jadalność: Przy rozbieżnościach źródeł wybrano klasę bezpieczniejszą. Dane mają charakter edukacyjny; o jadalności zebranych grzybów rozstrzyga klasyfikator grzybów / grzyboznawca w stacji sanitarno-epidemiologicznej.
• Ochrona gatunkowa: według rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. (Dz.U. 2014 poz. 1408).
• Obrót: według wykazu grzybów dopuszczonych do obrotu z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 maja 2011 r. (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 258). Obecność na liście nie oznacza, że grzyb jest bezpieczny dla każdego.
• Zdjęcia gatunków pochodzą z Wikimedia Commons (zdjęcia główne artykułów o danym gatunku), z autorem i licencją przy każdym zdjęciu. Zdjęcie nigdy nie zastępuje oceny grzyboznawcy.