Czubajka kania

Po czym poznać: czubajka kania

1. 1

   Kapelusz zwykle ponad 10 cm, z brązowymi łuskami na jasnym tle i ciemnym garbkiem

2. 2

   Trzon z brązowym, zygzakowatym wzorem i bulwą, ale bez pochwy

3. 3

   Pierścień gruby, podwójny, ruchomy – daje się przesuwać po trzonie

4. 4

   Miąższ nie czerwienieje po przekrojeniu

5. 5

   Wysyp zarodników biały

Opis owocnika

Kapelusz

Duży, 10–30 cm średnicy, za młodu jajowaty („pałeczka do bębna”), potem parasolowaty z garbkiem pośrodku; białawy z dużymi, brązowymi, odstającymi łuskami, środek jednolicie brązowy.

Blaszki

Blaszki białe lub kremowe, gęste, szerokie, wolne – wyraźnie oddzielone od trzonu.

Trzon

Wysoki (15–40 cm), smukły, z bulwą u podstawy; pokryty brązowym, zygzakowatym („wężowym”) wzorem; gruby, podwójny pierścień, który daje się przesuwać po trzonie. Brak pochwy.

Miąższ

Biały, w kapeluszu miękki, w trzonie łykowaty; nie zmienia barwy po przekrojeniu.

Zapach i smak

Zapach przyjemny, słodkawo-aromatyczny, orzechowy; smak łagodny.

Gdzie i kiedy rośnie

Saprotrof; skraje lasów liściastych i iglastych, polany, zręby, łąki, parki, pobocza dróg. Unika gleb kwaśnych i podmokłych, lubi gleby gliniaste zasobne w wapń.

Gdzie są dziś warunki do wysypu?

Sobowtóry: z czym można go pomylić

• 

  Muchomor sromotnikowy Śmiertelnie trujący duże ryzyko pomyłki

  Śmiertelnie trujący; z kanią mylone bywają zwłaszcza jasne lub białe odmiany sromotnika. Muchomor ma gładki kapelusz bez łusek, przyrośnięty (nieruchomy), zwisający pierścień i workowatą pochwę u podstawy trzonu – zawsze wykop cały trzon.

  Porównanie krok po kroku: Czubajka kania czy Muchomor sromotnikowy →
• 

  Muchomor plamisty Śmiertelnie trujący duże ryzyko pomyłki

  Notowano ciężkie zatrucia muchomorem plamistym wziętym za kanię. Muchomor plamisty ma białe łatki (nie łuski) na brązowym kapeluszu, prążkowany brzeg kapelusza, gładki trzon bez wężowego wzoru, nieruchomy pierścień i bulwę z wałeczkami osłony.

  Porównanie krok po kroku: Czubajka kania czy Muchomor plamisty →
• 

  Czubajeczka brązowoczerwonawa Śmiertelnie trujący duże ryzyko pomyłki

  Małe czubajeczki (kapelusz 2–6 cm) zawierają te same amatoksyny co sromotnik. Nie zbieraj „kań” z kapeluszem mniejszym niż ok. 10 cm; czubajeczki mają drobny trzon i nikły, szybko zanikający pierścień.

  Porównanie krok po kroku: Czubajka kania czy Czubajeczka brązowoczerwonawa →
• 

  Czubajnik czerwieniejący Trujący średnie ryzyko

  Czubajnik ma miąższ czerwieniejący/brązowiejący po przekrojeniu (zwłaszcza w trzonie), gładki trzon bez zygzakowatego wzoru i grubsze, odstające łuski; nie pachnie jak kania. U części osób wywołuje dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

  Porównanie krok po kroku: Czubajka kania czy Czubajnik czerwieniejący →

W kuchni

Najczęściej panierowane i smażone kapelusze („kotlet z kani”); smażone kapelusze z chlebem; młode, zamknięte owocniki można marynować. Używana też jako grzyb przyprawowy. Trzony są łykowate i zwykle się je odrzuca.

Ochrona i sprzedaż

• Ochrona gatunkowa: gatunek nie jest objęty ochroną.
• Obrót handlowy: gatunek jest na liście grzybów dopuszczonych do obrotu (sprzedaż tylko z atestem grzyboznawcy).

Gdzie wolno zbierać grzyby →