Blaszkowe

Muchomor sromotnikowy

Amanita phalloides · nazwy ludowe: muchomor zielonawy, muchomor bulwiasty

Śmiertelnie trujący

Najgroźniejszy grzyb w Polsce – odpowiada za niemal wszystkie śmiertelne i ciężkie zatrucia grzybami. Dawką śmiertelną może być już 30–50 g (jeden średni owocnik). Toksyny nie rozkładają się przy gotowaniu, smażeniu, marynowaniu ani suszeniu. Ma łagodny smak, więc smak nie ostrzega. Występuje też biała odmiana (var. alba). Nazwa naukowo zalecana: muchomor zielonawy (Wojewoda 1992); w mowie potocznej i komunikatach sanepidu dominuje „muchomor sromotnikowy”.

Fot. Jerzy Opioła / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Po czym poznać: muchomor sromotnikowy

1
Blaszki białe przez całe życie owocnika (pieczarki mają różowe, potem brązowe)
2
Workowata pochwa u bulwiastej podstawy trzonu – wykop cały grzyb, by ją zobaczyć
3
Zwisający pierścień pod kapeluszem
4
Kapelusz zielonkawy z promienistymi włókienkami (bywa też biały)
5
Biały wysyp zarodników; słodkawy, mdły zapach starszych owocników

Opis owocnika

Kapelusz: 5–15 cm, półkulisty, potem rozpostarty; zielonkawy, oliwkowy, żółtawozielony do białego (odmiana biała), z ciemniejszymi, promieniście wrośniętymi włókienkami; gładki, zwykle bez łatek, brzeg nieprążkowany.
Blaszki: Blaszki zawsze białe (u starych lekko kremowozielonkawe), gęste, wolne; u młodych zakryte białą osłoną.
Trzon: 8–15 cm, białawy z żółtawozielonkawym zygzakowatym wzorem; wyraźny, zwisający biały pierścień; podstawa bulwiasta, otoczona wysoką, odstającą, białą, workowatą pochwą (często ukrytą w ziemi).
Miąższ: Biały, pod skórką kapelusza lekko żółtozielony; nie zmienia barwy po przełamaniu.
Zapach i smak: Dojrzałe owocniki pachną słodkawo, mdło (jak sztuczny miód), młode łagodnie. Nigdy nie próbować smaku.

Gdzie i kiedy rośnie

Częsty w lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza w dąbrowach i buczynach, rzadziej w borach; także w parkach i na terenach trawiastych w pobliżu drzew. Lubi gleby żyzne, obojętne do zasadowych.

Najczęściej przy: dąb, buk, brzoza, grab, leszczyna, kasztanowiec, sosna, świerk

Sezon w Polsce (czerwiec–listopad)

czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad

Sobowtóry: z czym można go pomylić

Gąska zielonka Trujący duże ryzyko pomyłki
Gąska zielonka ma żółte (nie białe) blaszki wycięte przy trzonie, krępy trzon zagłębiony w piasku, bez pierścienia i bez pochwy; rośnie późną jesienią w borach sosnowych.
Gołąbek zielonawy Jadalny duże ryzyko pomyłki
Gołąbek zielonawy ma matowy, popękany na drobne poletka kapelusz, kruchy biały trzon bez pierścienia i bez bulwy z pochwą. Młode gołąbki trzeba sprawdzić szczególnie uważnie.
Porównanie krok po kroku: Gołąbek zielonawy czy Muchomor sromotnikowy →
Czubajka kania Jadalny duże ryzyko pomyłki
Kania ma łuskowaty kapelusz, trzon z wężowym wzorem i ruchomym pierścieniem, bez pochwy. Z kanią mylone są zwłaszcza jasne/białe sromotniki.
Porównanie krok po kroku: Czubajka kania czy Muchomor sromotnikowy →
Pieczarka polna Jadalny duże ryzyko pomyłki
Młode, słabo wybarwione sromotniki (i odmiana biała) bywają brane za pieczarki. Pieczarki mają blaszki różowe, potem czekoladowe i ciemny wysyp zarodników; nigdy nie mają pochwy. Nie zbieraj „pieczarek” o białych blaszkach.
Porównanie krok po kroku: Pieczarka polna czy Muchomor sromotnikowy →
Muchomor cytrynowy Trujący średnie ryzyko
Muchomor cytrynowy ma cytrynowożółty kapelusz zwykle z łatkami, zapach surowych ziemniaków i dużą kulistą bulwę z obrzeżeniem zamiast workowatej pochwy. Oba są niejadalne.
Muchomor jadowity Śmiertelnie trujący małe ryzyko
Biała odmiana muchomora sromotnikowego (var. alba) jest równie śmiertelnie trująca; rozróżnianie obu nie ma znaczenia dla bezpieczeństwa.
Płachetka zwyczajna Jadalny małe ryzyko
Muchomory mają BIAŁE blaszki i biały wysyp oraz bulwę z pochwą u podstawy; płachetka ma blaszki rdzawobrązowe i nie ma pochwy.
Porównanie krok po kroku: Płachetka zwyczajna czy Muchomor sromotnikowy →
Purchawka chropowata Jadalny duże ryzyko pomyłki
Młode muchomory w osłonie („jaja”) wyglądają jak białe kulki. Przekrój pionowy pokazuje u muchomora zarys kapelusza, blaszek i trzonu; purchawka w środku jest jednolicie biała. Bez przekrojenia nigdy nie zbierać.
Porównanie krok po kroku: Purchawka chropowata czy Muchomor sromotnikowy →
Czasznica olbrzymia Jadalny małe ryzyko
Dotyczy tylko małych, młodych owocników: „jajo” muchomora na przekroju pokazuje zarys kapelusza i blaszek. Dorosła czasznica jest nie do pomylenia ze względu na rozmiar.
Porównanie krok po kroku: Czasznica olbrzymia czy Muchomor sromotnikowy →

Ochrona i sprzedaż

Ochrona gatunkowa: gatunek nie jest objęty ochroną.
Obrót handlowy: gatunku nie ma na liście grzybów dopuszczonych do obrotu.

Gdzie wolno zbierać grzyby →

Muchomor sromotnikowy: najczęstsze pytania

Muchomor sromotnikowy: czy to grzyb jadalny?

Śmiertelnie trujący. Najgroźniejszy grzyb w Polsce – odpowiada za niemal wszystkie śmiertelne i ciężkie zatrucia grzybami. Dawką śmiertelną może być już 30–50 g (jeden średni owocnik). Toksyny nie rozkładają się przy gotowaniu, smażeniu, marynowaniu ani suszeniu. Ma łagodny smak, więc smak nie ostrzega. Występuje też biała odmiana (var. alba). Nazwa naukowo zalecana: muchomor zielonawy (Wojewoda 1992); w mowie potocznej i komunikatach sanepidu dominuje „muchomor sromotnikowy”.

Muchomor sromotnikowy: kiedy rośnie?

W Polsce owocniki pojawiają się zwykle w miesiącach: czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad. Siedlisko: Częsty w lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza w dąbrowach i buczynach, rzadziej w borach; także w parkach i na terenach trawiastych w pobliżu drzew. Lubi gleby żyzne, obojętne do zasadowych.

Muchomor sromotnikowy: z czym można go pomylić?

Gąska zielonka (trujący): Gąska zielonka ma żółte (nie białe) blaszki wycięte przy trzonie, krępy trzon zagłębiony w piasku, bez pierścienia i bez pochwy; rośnie późną jesienią w borach sosnowych. Gołąbek zielonawy (jadalny): Gołąbek zielonawy ma matowy, popękany na drobne poletka kapelusz, kruchy biały trzon bez pierścienia i bez bulwy z pochwą. Młode gołąbki trzeba sprawdzić szczególnie uważnie. Czubajka kania (jadalny): Kania ma łuskowaty kapelusz, trzon z wężowym wzorem i ruchomym pierścieniem, bez pochwy. Z kanią mylone są zwłaszcza jasne/białe sromotniki. Pieczarka polna (jadalny): Młode, słabo wybarwione sromotniki (i odmiana biała) bywają brane za pieczarki. Pieczarki mają blaszki różowe, potem czekoladowe i ciemny wysyp zarodników; nigdy nie mają pochwy. Nie zbieraj „pieczarek” o białych blaszkach. Muchomor cytrynowy (trujący): Muchomor cytrynowy ma cytrynowożółty kapelusz zwykle z łatkami, zapach surowych ziemniaków i dużą kulistą bulwę z obrzeżeniem zamiast workowatej pochwy. Oba są niejadalne. Muchomor jadowity (śmiertelnie trujący): Biała odmiana muchomora sromotnikowego (var. alba) jest równie śmiertelnie trująca; rozróżnianie obu nie ma znaczenia dla bezpieczeństwa. Płachetka zwyczajna (jadalny): Muchomory mają BIAŁE blaszki i biały wysyp oraz bulwę z pochwą u podstawy; płachetka ma blaszki rdzawobrązowe i nie ma pochwy. Purchawka chropowata (jadalny): Młode muchomory w osłonie („jaja”) wyglądają jak białe kulki. Przekrój pionowy pokazuje u muchomora zarys kapelusza, blaszek i trzonu; purchawka w środku jest jednolicie biała. Bez przekrojenia nigdy nie zbierać. Czasznica olbrzymia (jadalny): Dotyczy tylko małych, młodych owocników: „jajo” muchomora na przekroju pokazuje zarys kapelusza i blaszek. Dorosła czasznica jest nie do pomylenia ze względu na rozmiar.

Źródła

Ostatnia weryfikacja: 9.11.2026. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.

Podobne grzyby w atlasie

Cały atlas

Boczniak ostrygowatyPleurotus ostreatusJadalny

Czernidłak kołpakowatyCoprinus comatusJadalny

Czernidłak pospolityCoprinopsis atramentariaWarunkowo jadalny

Czubajeczka brązowoczerwonawaLepiota brunneoincarnataŚmiertelnie trujący