Porównanie
Płachetka zwyczajna czy muchomor sromotnikowy? Jak odróżnić
Płachetka zwyczajna to gatunek jadalny, a muchomor sromotnikowy – gatunek śmiertelnie trujący. Porównaj cechy obu grzybów punkt po punkcie.
Muchomory mają BIAŁE blaszki i biały wysyp oraz bulwę z pochwą u podstawy; płachetka ma blaszki rdzawobrązowe i nie ma pochwy.
Porównanie cech
| Cecha | Płachetka zwyczajna | Muchomor sromotnikowy |
|---|---|---|
| Jadalność | Jadalny | Śmiertelnie trujący |
| Kapelusz | 4–12 cm, słomkowy do ochrowobrązowego, młody z srebrzystofioletowym, oszronionym nalotem; jajowaty, potem rozpostarty z tępym garbem; promieniście pomarszczony, brzeg pęka. | 5–15 cm, półkulisty, potem rozpostarty; zielonkawy, oliwkowy, żółtawozielony do białego (odmiana biała), z ciemniejszymi, promieniście wrośniętymi włókienkami; gładki, zwykle bez łatek, brzeg nieprążkowany. |
| Pod kapeluszem | Blaszki gęste, wycięte, gliniastożółte, potem rdzawobrązowe; u młodych zakryte białą osłoną. Wysyp rdzawobrązowy. | Blaszki zawsze białe (u starych lekko kremowozielonkawe), gęste, wolne; u młodych zakryte białą osłoną. |
| Trzon | 7–15 cm, białawy do ochrowego, z wąskim, BŁONIASTYM białawym pierścieniem (często postrzępionym); nad pierścieniem płatkowaty, poniżej włóknisty; podstawa czasem bulwiasto rozszerzona, ale bez pochwy. | 8–15 cm, białawy z żółtawozielonkawym zygzakowatym wzorem; wyraźny, zwisający biały pierścień; podstawa bulwiasta, otoczona wysoką, odstającą, białą, workowatą pochwą (często ukrytą w ziemi). |
| Miąższ | Biały do bladokremowego, nie zmienia barwy. | Biały, pod skórką kapelusza lekko żółtozielony; nie zmienia barwy po przełamaniu. |
| Zapach i smak | Zapach i smak nieznaczne. | Dojrzałe owocniki pachną słodkawo, mdło (jak sztuczny miód), młode łagodnie. Nigdy nie próbować smaku. |
| Siedlisko | Bory świerkowe i sosnowe na ubogich, kwaśnych, piaszczystych glebach, często wśród borówki czernicy, chrobotków i bielistki; masowo w grupach. Na wapieniu nie rośnie, w lasach liściastych rzadko. | Częsty w lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza w dąbrowach i buczynach, rzadziej w borach; także w parkach i na terenach trawiastych w pobliżu drzew. Lubi gleby żyzne, obojętne do zasadowych. |
| Sezon | lipiec, sierpień, wrzesień, październik | czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad |
Po czym poznać: płachetka zwyczajna
- Błoniasty pierścień na trzonie (wyjątek wśród zasłonaków)
- Promieniście pomarszczony, płowy kapelusz z fioletowawym szronem u młodych
- Rdzawobrązowe blaszki i wysyp
- Masowo w kwaśnych borach z borówką
Po czym poznać: muchomor sromotnikowy
- Blaszki białe przez całe życie owocnika (pieczarki mają różowe, potem brązowe)
- Workowata pochwa u bulwiastej podstawy trzonu – wykop cały grzyb, by ją zobaczyć
- Zwisający pierścień pod kapeluszem
- Kapelusz zielonkawy z promienistymi włókienkami (bywa też biały)
- Biały wysyp zarodników; słodkawy, mdły zapach starszych owocników
Zasada bezpieczeństwa
Nie jedz grzyba rozpoznanego na podstawie strony, zdjęcia ani aplikacji. Wątpliwe okazy pokaż grzyboznawcy w sanepidzie (w sezonie punkty konsultacyjne działają bezpłatnie). Nie podawaj dziko zebranych grzybów dzieciom.
Złote zasady grzybiarza →Najczęstsze pytania
Płachetka zwyczajna czy muchomor sromotnikowy: jak je odróżnić?
Muchomory mają BIAŁE blaszki i biały wysyp oraz bulwę z pochwą u podstawy; płachetka ma blaszki rdzawobrązowe i nie ma pochwy.
Muchomor sromotnikowy: co zrobić po zjedzeniu?
Natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR i zabierz resztki grzybów. Amatoksyny (głównie α-amanityna) i fallotoksyny – zespół falloidynowy (cytotoksyczny). Pierwsze objawy (wymioty, biegunka, bóle brzucha) dopiero po ok. 8–16 h (średnio ok. 12 h), u dzieci wcześniej; potem złudna poprawa, a po 2–6 dniach uszkodzenie wątroby i nerek; śmierć zwykle po kilku dniach. Leczenie szpitalne, niekiedy przeszczep wątroby. Przy każdym podejrzeniu natychmiast do szpitala i zachować resztki grzybów.
Źródła
- Płachetka zwyczajna – Wikipedia (PL)
- Rozites caperatus – Atlas grzybów Polski (grzyby.pl, M. Snowarski)
- Cortinarius caperatus – First Nature
- Wikipedia (pl): Muchomor zielonawy
- grzyby.pl (M. Snowarski): Amanita phalloides
- First Nature: Amanita phalloides, Deathcap
Ostatnia weryfikacja: 9.11.2026. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.