Gdzie wolno zbierać grzyby: przepisy w pigułce

Najważniejsze zasady

1. Zbiór na własne potrzeby jest dozwolony: lasy Skarbu Państwa są udostępniane do zbioru płodów runa leśnego na potrzeby własne, z zastrzeżeniem zakazów z art. 26 i 30 ustawy o lasach. Ustawa nie określa limitu ilościowego dla zbioru na własne potrzeby.

   Ustawa o lasach, art. 27 ust. 1 – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 663

2. Zbiór runa w celach przemysłowych (np. na sprzedaż hurtową, do skupu w dużej skali) wymaga umowy z nadleśnictwem; nadleśniczy odmawia, jeśli zbiór zagraża środowisku leśnemu.

   Ustawa o lasach, art. 27 ust. 2–3 – Dz.U. 2026 poz. 663

3. Stały zakaz wstępu obejmuje: uprawy leśne do 4 m wysokości, powierzchnie doświadczalne i drzewostany nasienne, ostoje zwierząt, źródliska rzek i potoków, obszary zagrożone erozją. Nadleśniczy wprowadza okresowy zakaz wstępu m.in. przy dużym zagrożeniu pożarowym i podczas prac gospodarczych. Zakazy oznacza się tablicami (poza uprawami do 4 m – tych się nie oznacza).

   Ustawa o lasach, art. 26 ust. 2–4 – Dz.U. 2026 poz. 663

4. Właściciel lasu prywatnego może zakazać wstępu, oznaczając las tablicą.

   Ustawa o lasach, art. 28 – Dz.U. 2026 poz. 663

5. W lasach zabrania się m.in.: niszczenia grzybów oraz grzybni, rozgarniania i zbierania ściółki, zbierania płodów runa leśnego w oznakowanych miejscach zabronionych, niszczenia lub uszkadzania drzew, krzewów i innych roślin, puszczania psów luzem, rozniecania ognia poza wyznaczonymi miejscami (także do 100 m od granicy lasu).

   Ustawa o lasach, art. 30 ust. 1 i 3 – Dz.U. 2026 poz. 663

6. Grabie i rozgarnianie ściółki: przepisy nie wymieniają grabi z nazwy, ale „kto w lesie rozgarnia ściółkę i niszczy grzyby lub grzybnię, podlega karze grzywny albo karze nagany” (KW art. 163); ustawa o lasach zakazuje rozgarniania ściółki i niszczenia grzybni (art. 30 ust. 1 pkt 4 i 8). Zbieranie grzybów lub owoców leśnych w miejscach zabronionych albo „sposobem niedozwolonym” w cudzym lesie – grzywna do 250 zł albo nagana (KW art. 153 § 1 pkt 4).

   Kodeks wykroczeń, art. 153 i 163 – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1372

7. W cudzym lesie wykroczeniem jest też m.in. obrywanie szyszek, nacinanie lub inne uszkadzanie drzew, wydobywanie soku brzozowego, zbieranie mchu, ściółki, gałęzi, kory, szyszek lub ziół (KW art. 153 § 1 pkt 1–3). Dotyczy to np. obrywania pędów sosny bez zgody właściciela/zarządcy lasu.

   Kodeks wykroczeń, art. 153 § 1 – Dz.U. 2026 poz. 1372

8. W parkach narodowych i rezerwatach przyrody zabrania się zbioru dziko występujących roślin i grzybów oraz ich części, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku (w rezerwacie – przez RDOŚ). Umyślne naruszenie tych zakazów: kara aresztu albo grzywny (art. 127).

   Ustawa o ochronie przyrody, art. 15 ust. 1 pkt 5 i 13, art. 127 – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1315

9. Grzyby chronione (rozporządzenie MŚ z 9.10.2014, Dz.U. 2014 poz. 1408, w mocy): wobec gatunków pod ochroną częściową obowiązuje m.in. zakaz pozyskiwania lub zbioru. Ważne dla grzybiarzy: smardz jadalny, smardz stożkowaty, wyniosły, półwolny i grubonogi są pod ochroną częściową (okazy rosnące poza ogrodami, uprawami ogrodniczymi, szkółkami leśnymi i terenami zieleni). Pod ochroną są też m.in. siedzuń dębowy (ochrona częściowa), soplówka jeżowata i borowik szatański (ochrona ścisła). Siedzuń sosnowy NIE jest chroniony od 2014 r.

   Rozporządzenie MŚ w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408

10. Rośliny chronione (rozporządzenie MŚ z 9.10.2014, Dz.U. 2014 poz. 1409, w mocy): zakaz zrywania, pozyskiwania lub zbioru, posiadania i sprzedaży dziko rosnących okazów. Dla zbieraczy ważne: czosnek niedźwiedzi, rokitnik zwyczajny, pokrzyk wilcza-jagoda i zimowit jesienny – ochrona częściowa. Czosnek niedźwiedzi i rokitnik można pozyskiwać tylko na podstawie zezwolenia RDOŚ/GDOŚ (zał. 3). Konwalia majowa i kalina koralowa nie są chronione od 2014 r.

    Rozporządzenie MŚ w sprawie ochrony gatunkowej roślin, Dz.U. 2014 poz. 1409

11. Posiadanie okazów chronionych gatunków „w liczbie większej niż nieznaczna” w sposób wpływający na stan ochrony gatunku jest przestępstwem: pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

    Ustawa o ochronie przyrody, art. 127a – Dz.U. 2026 poz. 1315

12. Sprzedaż grzybów: świeże i suszone grzyby z naturalnych stanowisk wolno oferować konsumentom wyłącznie w placówkach handlowych lub na targowiskach i tylko z atestem (na grzyby świeże lub suszone) wystawionym przez grzyboznawcę lub klasyfikatora. Do obrotu dopuszczone są wyłącznie gatunki z załącznika nr 1. Suszone grzyby z naturalnych stanowisk sprzedaje się konsumentom w opakowaniu.

    Rozporządzenie MZ z 17 maja 2011 r. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu… – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 258, § 3–4, § 6, zał. 1

• Borowik szatański · ochrona ścisła
• Ozorek dębowy · ochrona częściowa
• Smardz jadalny · ochrona częściowa
• Smardz stożkowaty · ochrona częściowa