Smardz jadalny

Po czym poznać: smardz jadalny

1. 1

   Wiosenny (kwiecień–maj)

2. 2

   Główka z jamkami jak plaster miodu, nie mózgowato pofałdowana

3. 3

   Główka zrośnięta z trzonem brzegiem

4. 4

   Po przekrojeniu jedna pusta komora

5. 5

   Nigdy nie jeść na surowo

Opis owocnika

Kapelusz

Główka 3–10 cm wysokości, jajowata do stożkowatej, beżowa, ochrowa, miodowożółta (czasem szarawa), pokryta nieregularnie rozmieszczonymi jamkami (alweolami) jak plaster miodu; dolną krawędzią przyrośnięta do trzonu; wewnątrz pusta.

Spód owocnika

Brak blaszek i rurek – warstwa zarodnikotwórcza wyściela jamki na powierzchni główki.

Trzon

2–9 cm × 2–4 cm, białawy do kremowego, drobnoziarnisty, pusty w środku; u dojrzałych podstawa rozszerzona i pofałdowana.

Miąższ

Białawy do kremowego, kruchy, woskowaty. Po przekrojeniu wzdłuż – jedna wspólna pusta komora od główki do trzonu.

Zapach i smak

Zapach przyjemny, korzenny; smak łagodny. Wysyp zarodników kremowy do żółtoochrowego.

Gdzie i kiedy rośnie

Wiosną w lasach liściastych i mieszanych, łęgach, na łąkach, w zaroślach, parkach i ogrodach, na żyznych glebach, często pod jesionami. W Polsce rzadki (Czerwona lista: R).

Najczęściej przy: jesion

Gdzie są dziś warunki do wysypu?

Sobowtóry: z czym można go pomylić

• 

  Piestrzenica kasztanowata Śmiertelnie trujący duże ryzyko pomyłki

  Śmiertelnie trująca. Piestrzenica ma główkę mózgowato pofałdowaną (zwoje, bez jamek), zwykle kasztanowobrązową, a po przekrojeniu wnętrze podzielone na wiele nieregularnych komór; rośnie wczesną wiosną głównie w borach sosnowych na piasku. Smardz ma jamki jak plaster miodu i jedną pustą komorę.

  Porównanie krok po kroku: Smardz jadalny czy Piestrzenica kasztanowata →
• 

  Smardz stożkowaty Warunkowo jadalny małe ryzyko

  Też jadalny i chroniony; ma ciemniejszą, wydłużoną, stożkowatą główkę z jamkami w pionowych rzędach.

W kuchni

Zawsze dokładnie ugotować lub usmażyć (nigdy na surowo). Nadaje się do suszenia, smażenia na maśle, sosów śmietanowych i zup. Zbierać legalnie tylko w ogrodach/terenach zieleni.

Uwaga na toksyny

Surowe i niedogotowane smardze wywołują silne dolegliwości żołądkowo-jelitowe (First Nature wiąże je z termolabilnymi toksynami typu hydrazyn, rozkładanymi przez gotowanie).

Ochrona i sprzedaż

• Ochrona gatunkowa: ochrona częściowa. Ochronie częściowej podlegają okazy rosnące poza terenem ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych oraz poza terenami zieleni (wcześniej, w latach 1983–2014, ochrona ścisła). Gatunek jest w załączniku nr 3 (pozyskiwanie przez ręczny zbiór owocników), ale wyłącznie na podstawie zezwolenia RDOŚ/GDOŚ – brak ogólnego zwolnienia na zbiór na własny użytek. Okazy z ogrodów, upraw, szkółek i terenów zieleni nie są chronione.
• Obrót handlowy: gatunek jest na liście grzybów dopuszczonych do obrotu (sprzedaż tylko z atestem grzyboznawcy). Dopuszczony do obrotu wyłącznie z terenów ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych i terenów zielonych lub spoza terytorium RP.

Gdzie wolno zbierać grzyby →