Workowce (bez blaszek i rurek)

Piestrzenica kasztanowata

Gyromitra esculenta · nazwy ludowe: piestrzenica

Śmiertelnie trujący

Śmiertelnie trująca (gyromitryna). Dawniej masowo sprzedawana i jadana (stąd „esculenta” = jadalna), zakazano jej sprzedaży po stwierdzeniu zatruć. Suszenie i długie gotowanie zmniejszają ilość toksyny, ale nie da się ustalić, kiedy grzyb staje się bezpieczny; zatrucia zdarzały się też po dobrze ugotowanych grzybach, a do zatrucia może dojść przez wdychanie oparów podczas gotowania lub suszenia. Nie jeść w żadnej postaci.

Fot. Jerzy Opioła / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Po czym poznać: piestrzenica kasztanowata

1
Wiosną w borach sosnowych na piasku
2
Główka mózgowato pofałdowana, bez jamek
3
Kasztanowo- do czarnobrązowej
4
Wnętrze podzielone na wiele komór (smardz – jedna pusta komora)
5
Opary z gotowania też są toksyczne

Opis owocnika

Kapelusz: Główka 5–15 cm szerokości, nieregularnie kulista, silnie mózgowato pofałdowana (zwoje, bez jamek), żółtobrązowa przez kasztanowobrązową do czarnobrązowej.
Spód owocnika: Brak blaszek i rurek – warstwa zarodnikotwórcza pokrywa zewnętrzną, pofałdowaną powierzchnię główki.
Trzon: Krótki i gruby, nieregularnie pobrużdżony, brudnobiały z purpurowobrązowymi plamami; w środku z kilkoma nieregularnymi kanałami.
Miąższ: Kruchy, chrząstkowaty, białawy; wnętrze główki podzielone na nieregularne komory, kremowe.
Zapach i smak: Bez wyraźnego zapachu i smaku. Wysyp zarodników kremowy.

Gdzie i kiedy rośnie

Wczesną wiosną w lasach sosnowych na piaszczystych glebach, często na zrębach, w młodnikach, uprawach i w miejscach z naruszonym gruntem (zryta ściółka, brzegi dróg i potoków). W Polsce dość częsta.

Najczęściej przy: sosna

Sezon w Polsce (marzec–maj)

marzec, kwiecień, maj

Sobowtóry: z czym można go pomylić

Smardz jadalny Warunkowo jadalny duże ryzyko pomyłki
Smardz (jadalny, chroniony) ma główkę z jamkami jak plaster miodu i jedną pustą komorę wewnątrz; piestrzenica – mózgowate zwoje i wielokomorowe wnętrze.
Porównanie krok po kroku: Smardz jadalny czy Piestrzenica kasztanowata →
Smardz stożkowaty Warunkowo jadalny duże ryzyko pomyłki
Smardz stożkowaty ma stożkowatą główkę z jamkami w pionowych rzędach i jedną pustą komorę; piestrzenica – nieregularne, mózgowate zwoje.
Porównanie krok po kroku: Smardz stożkowaty czy Piestrzenica kasztanowata →

Ochrona i sprzedaż

Ochrona gatunkowa: gatunek nie jest objęty ochroną. Sam gatunek nie jest chroniony; pod ochroną częściową są piestrzenice Gyromitra ambigua i G. fastigiata (piestrzenica wzniesiona).
Obrót handlowy: gatunku nie ma na liście grzybów dopuszczonych do obrotu.

Gdzie wolno zbierać grzyby →

Piestrzenica kasztanowata: najczęstsze pytania

Piestrzenica kasztanowata: czy to grzyb jadalny?

Śmiertelnie trujący. Śmiertelnie trująca (gyromitryna). Dawniej masowo sprzedawana i jadana (stąd „esculenta” = jadalna), zakazano jej sprzedaży po stwierdzeniu zatruć. Suszenie i długie gotowanie zmniejszają ilość toksyny, ale nie da się ustalić, kiedy grzyb staje się bezpieczny; zatrucia zdarzały się też po dobrze ugotowanych grzybach, a do zatrucia może dojść przez wdychanie oparów podczas gotowania lub suszenia. Nie jeść w żadnej postaci.

Piestrzenica kasztanowata: kiedy rośnie?

W Polsce owocniki pojawiają się zwykle w miesiącach: marzec, kwiecień, maj. Siedlisko: Wczesną wiosną w lasach sosnowych na piaszczystych glebach, często na zrębach, w młodnikach, uprawach i w miejscach z naruszonym gruntem (zryta ściółka, brzegi dróg i potoków). W Polsce dość częsta.

Piestrzenica kasztanowata: z czym można go pomylić?

Smardz jadalny (warunkowo jadalny): Smardz (jadalny, chroniony) ma główkę z jamkami jak plaster miodu i jedną pustą komorę wewnątrz; piestrzenica – mózgowate zwoje i wielokomorowe wnętrze. Smardz stożkowaty (warunkowo jadalny): Smardz stożkowaty ma stożkowatą główkę z jamkami w pionowych rzędach i jedną pustą komorę; piestrzenica – nieregularne, mózgowate zwoje.

Źródła

Ostatnia weryfikacja: 9.11.2026. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.