Smardz stożkowaty

Po czym poznać: smardz stożkowaty

1. 1

   Wiosenny, często na ściółce z kory w ogrodach i parkach

2. 2

   Ciemna, stożkowata główka z jamkami w pionowych rzędach

3. 3

   Brzeg główki lekko odstaje od trzonu

4. 4

   Wewnątrz jedna pusta komora

5. 5

   Nigdy nie jeść na surowo

Opis owocnika

Kapelusz

Główka 3–7 cm średnicy, wydłużona, tępo stożkowata, szarobrązowa, oliwkowobrązowa do czarniawej; jamki wydłużone, ułożone w pionowych rzędach między podłużnymi żeberkami; wewnątrz pusta.

Spód owocnika

Brak blaszek i rurek – warstwa zarodnikotwórcza w jamkach główki.

Trzon

Białawy do kremowego, węższy od główki; brzeg główki przy nasadzie lekko odstaje od trzonu (zatokowate wycięcie) – cecha odróżniająca od smardza wyniosłego.

Miąższ

Kruchy, woskowaty, białawy; główka i trzon tworzą jedną pustą komorę.

Zapach i smak

Zapach i smak przyjemne, niewyraźne. Wysyp zarodników ciemnokremowy, żółtawy.

Gdzie i kiedy rośnie

Wczesną wiosną w miejscach wilgotnych i świetlistych: obrzeża lasów, zarośla, doliny potoków (częstszy w górach, często przy lepiężnikach), a także parki i ogrody – szczególnie na świeżo wysypanej korze (ściółce) w pierwszym–drugim roku. Czerwona lista: R.

Gdzie są dziś warunki do wysypu?

Sobowtóry: z czym można go pomylić

• 

  Piestrzenica kasztanowata Śmiertelnie trujący duże ryzyko pomyłki

  Śmiertelnie trująca. Piestrzenica ma główkę mózgowato pofałdowaną, bez jamek, a wnętrze podzielone na wiele komór; smardz – regularne jamki i jedną pustą komorę.

  Porównanie krok po kroku: Smardz stożkowaty czy Piestrzenica kasztanowata →
• 

  Smardz jadalny Warunkowo jadalny małe ryzyko

  Smardz jadalny ma jaśniejszą (ochrowożółtą), bardziej kulistą główkę z nieregularnie rozmieszczonymi jamkami; oba jadalne i chronione.

W kuchni

Zawsze dokładnie ugotować lub usmażyć. Suszenie, smażenie na maśle, sosy, zupy. Legalnie zbierać tylko w ogrodach, parkach i na terenach zieleni.

Uwaga na toksyny

Surowe i niedogotowane smardze powodują silne dolegliwości żołądkowo-jelitowe; toksyny rozkładają się podczas gotowania (First Nature).

Ochrona i sprzedaż

• Ochrona gatunkowa: ochrona częściowa. Ochronie częściowej podlegają okazy rosnące poza terenem ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych oraz poza terenami zieleni (wcześniej, w latach 1983–2014, ochrona ścisła). Gatunek jest w załączniku nr 3 (pozyskiwanie przez ręczny zbiór owocników), ale wyłącznie na podstawie zezwolenia RDOŚ/GDOŚ – brak ogólnego zwolnienia na zbiór na własny użytek. Okazy z ogrodów, upraw, szkółek i terenów zieleni nie są chronione.
• Obrót handlowy: gatunek jest na liście grzybów dopuszczonych do obrotu (sprzedaż tylko z atestem grzyboznawcy). Dopuszczony do obrotu wyłącznie z terenów ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych i terenów zielonych lub spoza terytorium RP.

Gdzie wolno zbierać grzyby →