Rurkowe (gąbka pod kapeluszem)
Borowik szatański
Rubroboletus satanas · nazwy ludowe: krwistoborowik szatański, grzyb szatański
Trujący Ochrona ścisła
Trujący, zwłaszcza surowy lub niedogotowany – ciężkie dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Uwaga na nazwy: potoczny „szatan” to zwykle goryczak żółciowy, a nie ten gatunek. W Polsce bardzo rzadki i objęty ochroną ścisłą – nie wolno go zrywać.
Po czym poznać: borowik szatański
- 1
Jasnoszary, kredowobiały kapelusz
- 2
Czerwone pory
- 3
Bulwiasty trzon, dołem karminowy, z czerwonawą siateczką
- 4
Tylko na wapieniu, bardzo rzadki
Opis owocnika
- Kapelusz
- Duży, 10–25(30) cm, jasnoszary, srebrzystoszary lub białawy z oliwkowymi plamami, z wiekiem przy brzegu różowawy; powierzchnia gładka lub drobno zamszowa.
- Rurki i pory
- Rurki żółtawe, uszkodzone sinieją; pory u młodych pomarańczowożółte, potem krwisto- do karminowoczerwonych, u starych oliwkowe.
- Trzon
- Silnie bulwiasto zgrubiały, u góry żółty, niżej karminowoczerwony, z żółtawą do czerwonawej siateczką w górnej części.
- Miąższ
- Białawy do bladożółtego, po przekrojeniu powoli i słabo sinieje.
- Zapach i smak
- Smak łagodny; stare owocniki mają nieprzyjemny zapach przypominający padlinę.
Gdzie i kiedy rośnie
Ciepłe, prześwietlone lasy liściaste (buczyny, dąbrowy) na glebach wapiennych; w Polsce znanych jest tylko kilka stanowisk (Sudety, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Ponidzie).
Najczęściej przy: buk, dąb, grab, lipa
Sobowtóry: z czym można go pomylić
Borowik ceglastopory Warunkowo jadalny średnie ryzyko
Borowik ceglastopory ma ciemnobrązowy kapelusz, trzon z czerwonymi kosmkami bez siateczki i żółty miąższ, który natychmiast granatowieje. Podobne „kolorowe borowiki” spoza atlasu: krwistoborowik purpurowy (różowawy kapelusz, wyraźna purpurowa siateczka) oraz gorzkoborowik żółtopory (jasny kapelusz, ale żółte pory i gorzki miąższ).
Porównanie krok po kroku: Borowik ceglastopory czy Borowik szatański →Goryczak żółciowy Niejadalny małe ryzyko
Potoczna nazwa „szatan” najczęściej oznacza goryczaka żółciowego – zupełnie inny grzyb: brązowy kapelusz, różowawe pory, ciemna siateczka i bardzo gorzki smak, bez czerwieni.
Borowik szlachetny Jadalny małe ryzyko
Borowik szatański (bardzo rzadki, chroniony, trujący) ma szarobiały kapelusz, czerwone pory, karminowy trzon z czerwonawą siateczką i siniejący miąższ – borowik szlachetny nigdy nie ma czerwonych porów.
Porównanie krok po kroku: Borowik szlachetny czy Borowik szatański →Piaskowiec modrzak Jadalny małe ryzyko
Inne siniejące borowiki (np. trujący borowik szatański) mają czerwone pory i pełny trzon; piaskowiec ma białe pory i trzon z komorami. Spoza atlasu: piaskowiec kasztanowaty (rdzawobrązowy kapelusz, miąższ nie sinieje) – też jadalny.
Porównanie krok po kroku: Piaskowiec modrzak czy Borowik szatański →
Zbiory grzybiarzy
Wszystkie zdjęciaZdjęcia i oznaczenia dodają użytkownicy; nie weryfikujemy ich. Jak działają punkty →
Ochrona i sprzedaż
- Ochrona gatunkowa: ochrona ścisła. Ochrona ścisła (zał. 1, lp. 8 rozporządzenia z 2014 r., jako Boletus satanas), bez odstępstwa dla gospodarki rolnej i leśnej. Pod ochroną od 2004 r. Na Czerwonej liście ze statusem E (wymierający).
- Obrót handlowy: gatunku nie ma na liście grzybów dopuszczonych do obrotu.
Borowik szatański: najczęstsze pytania
Borowik szatański: czy to grzyb jadalny?
Trujący. Trujący, zwłaszcza surowy lub niedogotowany – ciężkie dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Uwaga na nazwy: potoczny „szatan” to zwykle goryczak żółciowy, a nie ten gatunek. W Polsce bardzo rzadki i objęty ochroną ścisłą – nie wolno go zrywać.
Borowik szatański: kiedy rośnie?
W Polsce owocniki pojawiają się zwykle w miesiącach: lipiec, sierpień, wrzesień. Siedlisko: Ciepłe, prześwietlone lasy liściaste (buczyny, dąbrowy) na glebach wapiennych; w Polsce znanych jest tylko kilka stanowisk (Sudety, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Ponidzie).
Borowik szatański: z czym można go pomylić?
Borowik ceglastopory (warunkowo jadalny): Borowik ceglastopory ma ciemnobrązowy kapelusz, trzon z czerwonymi kosmkami bez siateczki i żółty miąższ, który natychmiast granatowieje. Podobne „kolorowe borowiki” spoza atlasu: krwistoborowik purpurowy (różowawy kapelusz, wyraźna purpurowa siateczka) oraz gorzkoborowik żółtopory (jasny kapelusz, ale żółte pory i gorzki miąższ). Goryczak żółciowy (niejadalny): Potoczna nazwa „szatan” najczęściej oznacza goryczaka żółciowego – zupełnie inny grzyb: brązowy kapelusz, różowawe pory, ciemna siateczka i bardzo gorzki smak, bez czerwieni. Borowik szlachetny (jadalny): Borowik szatański (bardzo rzadki, chroniony, trujący) ma szarobiały kapelusz, czerwone pory, karminowy trzon z czerwonawą siateczką i siniejący miąższ – borowik szlachetny nigdy nie ma czerwonych porów. Piaskowiec modrzak (jadalny): Inne siniejące borowiki (np. trujący borowik szatański) mają czerwone pory i pełny trzon; piaskowiec ma białe pory i trzon z komorami. Spoza atlasu: piaskowiec kasztanowaty (rdzawobrązowy kapelusz, miąższ nie sinieje) – też jadalny.
Borowik szatański: czy ten gatunek jest chroniony?
Tak: ochrona ścisła (rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408). Ochrona ścisła (zał. 1, lp. 8 rozporządzenia z 2014 r., jako Boletus satanas), bez odstępstwa dla gospodarki rolnej i leśnej. Pod ochroną od 2004 r. Na Czerwonej liście ze statusem E (wymierający).
Źródła
- Wikipedia (pl): Krwistoborowik szatański
- Atlas grzybów Polski – grzyby.pl (M. Snowarski)
- First Nature – fungi
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz.U. 2014 poz. 1408)
Ostatnia weryfikacja: 9.11.2026. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.
