Porównanie
Płachetka zwyczajna czy zasłonak rudy? Jak odróżnić
Płachetka zwyczajna to gatunek jadalny, a zasłonak rudy – gatunek śmiertelnie trujący. Porównaj cechy obu grzybów punkt po punkcie.
Dorosłe płachetki, które utraciły pierścień, mogą przypominać inne zasłonaki, w tym śmiertelnie trujące. Zbierać tylko okazy z wyraźnym błoniastym pierścieniem.
Porównanie cech
| Cecha | Płachetka zwyczajna | Zasłonak rudy |
|---|---|---|
| Jadalność | Jadalny | Śmiertelnie trujący |
| Kapelusz | 4–12 cm, słomkowy do ochrowobrązowego, młody z srebrzystofioletowym, oszronionym nalotem; jajowaty, potem rozpostarty z tępym garbem; promieniście pomarszczony, brzeg pęka. | 4–7 cm, pomarańczowobrązowy do cynamonowo- i czerwonobrązowego, matowy, filcowaty z drobnymi łuseczkami, z tępym garbkiem. |
| Pod kapeluszem | Blaszki gęste, wycięte, gliniastożółte, potem rdzawobrązowe; u młodych zakryte białą osłoną. Wysyp rdzawobrązowy. | Blaszki rzadkie, grube, początkowo szafranowożółte, potem pomarańczowordzawe; u młodych okrywa je pajęczynowata zasnówka. Wysyp rdzawobrązowy. |
| Trzon | 7–15 cm, białawy do ochrowego, z wąskim, BŁONIASTYM białawym pierścieniem (często postrzępionym); nad pierścieniem płatkowaty, poniżej włóknisty; podstawa czasem bulwiasto rozszerzona, ale bez pochwy. | 5–10 cm, żółtawy do żółtobrązowego, z podłużnymi ciemniejszymi włóknami, zwężony u dołu, bez wyraźnego wzoru z osłony. |
| Miąższ | Biały do bladokremowego, nie zmienia barwy. | Żółtawy, nie zmienia wyraźnie barwy. |
| Zapach i smak | Zapach i smak nieznaczne. | Słaby zapach rzodkwi. NIE PRÓBOWAĆ nawet kawałka. |
| Siedlisko | Bory świerkowe i sosnowe na ubogich, kwaśnych, piaszczystych glebach, często wśród borówki czernicy, chrobotków i bielistki; masowo w grupach. Na wapieniu nie rośnie, w lasach liściastych rzadko. | Lasy liściaste i mieszane, częściej pod dębami, rzadziej pod bukiem, brzozą i sosną; na ziemi, często na poboczach leśnych dróg. W Polsce rzadki. |
| Sezon | lipiec, sierpień, wrzesień, październik | sierpień, wrzesień, październik, listopad |
Po czym poznać: płachetka zwyczajna
- Błoniasty pierścień na trzonie (wyjątek wśród zasłonaków)
- Promieniście pomarszczony, płowy kapelusz z fioletowawym szronem u młodych
- Rdzawobrązowe blaszki i wysyp
- Masowo w kwaśnych borach z borówką
Po czym poznać: zasłonak rudy
- Rudy, matowy, filcowaty kapelusz z garbkiem
- Rzadkie, pomarańczowordzawe blaszki i rdzawy wysyp
- Ślady pajęczynowatej zasnówki u młodych
- Las liściasty, zwykle pod dębem
Zasada bezpieczeństwa
Nie jedz grzyba rozpoznanego na podstawie strony, zdjęcia ani aplikacji. Wątpliwe okazy pokaż grzyboznawcy w sanepidzie (w sezonie punkty konsultacyjne działają bezpłatnie). Nie podawaj dziko zebranych grzybów dzieciom.
Złote zasady grzybiarza →Najczęstsze pytania
Płachetka zwyczajna czy zasłonak rudy: jak je odróżnić?
Dorosłe płachetki, które utraciły pierścień, mogą przypominać inne zasłonaki, w tym śmiertelnie trujące. Zbierać tylko okazy z wyraźnym błoniastym pierścieniem.
Zasłonak rudy: co zrobić po zjedzeniu?
Natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR i zabierz resztki grzybów. Orellanina – zespół orellaninowy (nefrotoksyczny): uszkodzenie kanalików nerkowych i ostra niewydolność nerek. Okres utajenia od ok. 2–3 do kilkunastu dni (rozwinięte objawy nawet po ~2 tygodniach). Brak odtrutki – dializy lub przeszczep nerki.
Źródła
- Płachetka zwyczajna – Wikipedia (PL)
- Rozites caperatus – Atlas grzybów Polski (grzyby.pl, M. Snowarski)
- Cortinarius caperatus – First Nature
- Zasłonak rudy – Wikipedia (PL)
- Cortinarius orellanus – Atlas grzybów Polski (grzyby.pl, M. Snowarski)
- Cortinarius orellanus – First Nature
Ostatnia weryfikacja: 9.11.2026. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.