Porównanie
Gąsówka fioletowawa czy zasłonak rudy? Jak odróżnić
Gąsówka fioletowawa to gatunek jadalny, a zasłonak rudy – gatunek śmiertelnie trujący. Porównaj cechy obu grzybów punkt po punkcie.
Fioletowe zasłonaki (np. zasłonak fioletowy, zasłonak wonny – niejadalny, gorzki, nieprzyjemnie pachnący) mają u młodych pajęczynowatą zasnówkę i RDZAWOBRĄZOWY wysyp zarodników. Zrób wysyp: gąsówka – bladoróżowy, zasłonaki – rdzawy. Rodzaj zasłonak obejmuje gatunki śmiertelnie trujące (np. zasłonak rudy).
Porównanie cech
| Cecha | Gąsówka fioletowawa | Zasłonak rudy |
|---|---|---|
| Jadalność | Jadalny | Śmiertelnie trujący |
| Kapelusz | 5–15 cm, młody żywo fioletowy lub liliowy, potem brązowofioletowy, na starość ochrowobrązowy; gładki, matowy, brzeg długo podwinięty. | 4–7 cm, pomarańczowobrązowy do cynamonowo- i czerwonobrązowego, matowy, filcowaty z drobnymi łuseczkami, z tępym garbkiem. |
| Pod kapeluszem | Blaszki gęste, cienkie, wycięte, młode wyraźnie fioletowe, potem brązowawe. Wysyp bladoróżowy (kremoworóżowy) – NIGDY rdzawy. | Blaszki rzadkie, grube, początkowo szafranowożółte, potem pomarańczowordzawe; u młodych okrywa je pajęczynowata zasnówka. Wysyp rdzawobrązowy. |
| Trzon | 5–12 cm, fioletowy z białymi włókienkami, potem szarofioletowy, pełny, u podstawy maczugowaty z fioletową grzybnią; bez pierścienia i bez zasnówki. | 5–10 cm, żółtawy do żółtobrązowego, z podłużnymi ciemniejszymi włóknami, zwężony u dołu, bez wyraźnego wzoru z osłony. |
| Miąższ | Mięsisty, młody fioletowawy, później kremowy; nie zmienia barwy po przekrojeniu. | Żółtawy, nie zmienia wyraźnie barwy. |
| Zapach i smak | Zapach przyjemny, korzenny lub owocowy (czasem anyżowy); smak łagodny. | Słaby zapach rzodkwi. NIE PRÓBOWAĆ nawet kawałka. |
| Siedlisko | Saprotrof na ściółce w lasach liściastych (zwłaszcza buczynach) i iglastych (świerczynach), także w parkach, ogrodach, na kompoście i łąkach; w grupach, szeregach i czarcich kręgach. Pojedyncze owocniki czasem w maju; główny wysyp IX–XI, bywa nawet w śniegu. | Lasy liściaste i mieszane, częściej pod dębami, rzadziej pod bukiem, brzozą i sosną; na ziemi, często na poboczach leśnych dróg. W Polsce rzadki. |
| Sezon | wrzesień, październik, listopad, grudzień | sierpień, wrzesień, październik, listopad |
Po czym poznać: gąsówka fioletowawa
- Cały owocnik fioletowy u młodych okazów
- Brak zasnówki i pierścienia
- Bladoróżowy wysyp zarodników
- Korzenny zapach
- Późna jesień, ściółka, czarcie kręgi
Po czym poznać: zasłonak rudy
- Rudy, matowy, filcowaty kapelusz z garbkiem
- Rzadkie, pomarańczowordzawe blaszki i rdzawy wysyp
- Ślady pajęczynowatej zasnówki u młodych
- Las liściasty, zwykle pod dębem
Zasada bezpieczeństwa
Nie jedz grzyba rozpoznanego na podstawie strony, zdjęcia ani aplikacji. Wątpliwe okazy pokaż grzyboznawcy w sanepidzie (w sezonie punkty konsultacyjne działają bezpłatnie). Nie podawaj dziko zebranych grzybów dzieciom.
Złote zasady grzybiarza →Najczęstsze pytania
Gąsówka fioletowawa czy zasłonak rudy: jak je odróżnić?
Fioletowe zasłonaki (np. zasłonak fioletowy, zasłonak wonny – niejadalny, gorzki, nieprzyjemnie pachnący) mają u młodych pajęczynowatą zasnówkę i RDZAWOBRĄZOWY wysyp zarodników. Zrób wysyp: gąsówka – bladoróżowy, zasłonaki – rdzawy. Rodzaj zasłonak obejmuje gatunki śmiertelnie trujące (np. zasłonak rudy).
Zasłonak rudy: co zrobić po zjedzeniu?
Natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR i zabierz resztki grzybów. Orellanina – zespół orellaninowy (nefrotoksyczny): uszkodzenie kanalików nerkowych i ostra niewydolność nerek. Okres utajenia od ok. 2–3 do kilkunastu dni (rozwinięte objawy nawet po ~2 tygodniach). Brak odtrutki – dializy lub przeszczep nerki.
Źródła
- Gąsówka fioletowawa – Wikipedia (PL)
- Lepista nuda – Atlas grzybów Polski (grzyby.pl, M. Snowarski)
- Lepista nuda – First Nature
- Zasłonak rudy – Wikipedia (PL)
- Cortinarius orellanus – Atlas grzybów Polski (grzyby.pl, M. Snowarski)
- Cortinarius orellanus – First Nature
Ostatnia weryfikacja: 9.11.2026. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.