Pędy

Sosna zwyczajna (młode pędy)

Pinus sylvestris L. · sosna pospolita

Jadalny

Fot. Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen / Wikimedia Commons, Public domain

Jak rozpoznać

Igły szarozielone do niebieskozielonych, po dwie na krótkopędzie, długości 3–7 cm.
Młode pędy wiosną jasnozielone, giętkie, pokryte brązowymi łuskami i lepką żywicą.
Kora u podstawy pni starych drzew szarobrązowa, gruba, głęboko bruzdowana.
Szyszki długości 3–7 cm.

Gdzie rośnie

Rośnie na różnych glebach: piaszczystych, gliniastych, także na podłożu z łupkami i granitem.

W kuchni i domowej apteczce

Syrop z pędów sosny — produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych (woj. pomorskie, Bory Tucholskie): pędy 5–10 cm zbierane w maju przesypuje się warstwami cukru i odstawia na 7–14 dni (inne przepisy: cukier i pędy 1:1, 3–4 tygodnie), następnie przecedza i przechowuje w chłodzie. Pędów nie płucze się wodą. Leśnicy radzą zbierać pędy do 10 cm, tylko boczne, nigdy z wierzchołka, i nie ogołacać jednego drzewka.

Uwaga Pędy to roczny przyrost drzewa — ich zrywanie może trwale uszkodzić i zdeformować młodą sosnę, szczególnie gdy zrywa się pęd wierzchołkowy. Nadleśnictwo Piaski (Lasy Państwowe, 2025) podaje, że zbieranie pędów sosny w Lasach Państwowych bez zezwolenia jest zabronione, i zaleca zbiór z własnych działek i ogrodów; RDLP w Białymstoku zaleca zbiór wyłącznie z samosiewów na wolnej przestrzeni i nieużytkach, tak aby nie szkodzić uprawom leśnym. Uprawy leśne do 4 m wysokości są objęte stałym zakazem wstępu (ustawa o lasach, art. 26 ust. 2 pkt 1), a ustawa o lasach zabrania niszczenia lub uszkadzania drzew (art. 30 ust. 1 pkt 5). Kto w cudzym lesie nacina drzewo lub w inny sposób je uszkadza, popełnia wykroczenie (Kodeks wykroczeń, art. 153 § 1 pkt 1; grzywna do 250 zł albo nagana). W parkach narodowych i rezerwatach zbiór jest zabroniony. Przed zbiorem w lesie zapytaj w nadleśnictwie. Syrop zawiera dużo cukru.